අශ්වරාජ ජාතකය

අශ්වරාජ ජාතකය

ඈත අතීතයේ, බරණැස් රජයේ අසිරිමත් රාජධානියක් පැවතිණි. එදා දඹදිවම සසල කළ මහා රජෙක්, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයකින් රට මෙහෙයවමින්, සියලු සත්වයන්ට සෙත සැලසූහ. රජුගේ මාලිගය, රන් රිදී මැණික් මුතු ඇටවලින් බැබළෙන්නට වූයේ, එදා රජුගේ ධනවත් බවත්, ශ්‍රී විභූතියත් කියාපාමිනි. රජුට භාර්යාවන් රැසක් සිටියද, අග මෙහෙසිය වූ රූමත්, ගුණවත් කුමරිය, රජුගේ හදවතේ සුවිශේෂී තැනක් ගත්තාය. ඇයගේ සිරුර, සඳ එළියෙන් දිදුලන සුදු නෙළුමක් සේ ශෝභාවත්වූ අතර, ඇගේ හදවත, මහා සාගරය තරමටම ගැඹුරු විය.

දිනක්, රජුගේ අග මෙහෙසිය, සිහිනෙන් දුටු අසිරිමත් සිද්ධියක් රජුට සැලකළාය. ඇය දුටුවේ, සුදු පැහැයෙන් දිදුලන, අගනා අශ්වයෙක්, අහසින් බැස එන බවයි. එම අශ්වයාගේ දේහය, කිරි සුදු පැහැයෙන් බැබළුණු අතර, ඊටත් වඩා ආකර්ශනීය වූයේ, ඔහුගේ වළගêtresය. ඔහු රන් පැහැයෙන් දිදුළිණි. ඒ අශ්වයා, ඇගේ ගර්භයට ඇතුළු වී, ඇය ගැබ්බර වන බවයි ඇය දුටුවේ. රජු, මෙම සිහිනය ගැන බෙහෙවින් සතුටු වූ අතර, සියලු ශාස්ත්‍රඥයන් හා බමුණන් කැඳවා, සිහිනයේ අර්ථය විමසා සිටියේය.

“මහරජ, මේ සිහිනය අතිශයින්ම ශුභදායකයි. ඔබේ අග මෙහෙසි, යහපත් ගතිගුණවලින් පිරිපුන්, ශ්‍රේෂ්ඨ පුතෙකු බිහි කරනු ඇත. ඔහු, ලෝකයම පාලනය කරන තරම් බලසම්පන්න වන්නටද, ධර්මිෂ්ඨකමෙන් යුතුව කටයුතු කරන්නටද, ඉඩ තිබේ.”

බමුණන්ගේ වදන් අසා, රජුගේ සිත සතුටින් පිරී ගියේය. ඔහු, තම අග මෙහෙසියට විශේෂ සැලකිල්ලක් දැක්වූ අතර, ඇයගේ සුව පහසුව වෙනුවෙන් සියලු කටයුතු යෙදවීය. කල්යත්ම, අග මෙහෙසිය, රජුගේ ආශිර්වාදයෙන්, අතිශයින්ම ශ්‍රේෂ්ඨ, රූමත් පුතෙකු බිහි කළාය. දරුවාගේ ශරීරය, පුදුම සහගත ලෙස සුදු පැහැයෙන් දිදුළි අතර, ඔහුගේ ඇස්, දෙව්ලොව දිදුළන තරු මෙන් දීප්තිමත් විය. ඔහු උපන් මොහොතේම, මාලිගය පුරා, අසිරිමත් සුවඳක් පැතිර ගියේය.

රජු, සිය පුතාට ‘අශ්වරාජ කුමාරයා’ යන නාමය තැබූ අතර, ඔහුට සියලු කලා ශිල්ප, යුධ ශිල්ප, ධර්ම ශාස්ත්‍ර කියා දුන්නේය. අශ්වරාජ කුමාරයා, සියල්ල ඉතා ඉක්මනින් ඉගෙන ගත්තේය. ඔහු, ධෛර්ය සම්පන්න, ඥානවන්ත, සහ දයානුකම්පාවෙන් පිරිපුන් තරුණයෙකු ලෙස හැදී වැඩුණේය. ඔහුගේ අශ්වාරෝහණය, අගාධ වූ අතර, ඔහු, රජුගේ අශ්ව බලකායේ, වඩාත්ම දක්ෂ අශ්වාරෝහකයා බවට පත්වූයේය.

දවසක්, අසල්වැසි රාජධානියක සිට, ආක්‍රමණිකයන් පිරිසක්, බරණැස් රජුට එරෙහිව සටනට පැමිණියහ. ඔවුන්ගේ හමුදාව, අතිශයින්ම විශාල හා භයානක විය. රජු, සිය සේනාව කැඳවා, සටනට සූදානම් වුවද, සතුරන්ගේ බලය දුටු විට, රජුගේ සිතේ සැකයක් උපන්නේය.

“අශ්වරාජ, මේ සටන අතිශයින්ම දුෂ්කරය. සතුරන් අපට වඩා බොහෝ සේනාවලින් වැඩි. අපට ජයග්‍රහණය ලැබේදැයි මට සැකයි.” රජු, කනස්සල්ලෙන් කීවේය.

“පියාණෙනි, බිය නොවන්න. මම, මේ සටනට නායකත්වය දෙන්නම්. මාගේ අශ්වයෙක්, සතුරන්ගේ අශ්වයන්ට වඩා වේගවත් හා ශක්තිමත්ය. මාගේ ධෛර්යය, සතුරන්ගේ හදවත් තුළ භීතියක් ඇති කරනු ඇත.” අශ්වරාජ කුමාරයා, විශ්වාසයෙන් යුතුව කීය.

අශ්වරාජ කුමාරයා, සිය සුදු අශ්වයා පිට නැගී, සටන් බිමට ගියේය. ඔහුගේ අශ්වයා, අහසින් බැස එන සුදු වලාකුළක් මෙන් ශෝභාවත්වූ අතර, ඊටත් වඩා ආකර්ශනීය වූයේ, ඔහුගේ වේගයයි. අශ්වරාජ කුමාරයා, සිය හෙල්ලය, අකුණක් සේ විද, සතුරන්ගේ ශ්‍රේණි අතරට කඩා වැදුණේය. ඔහුගේ ශක්තිය, ධෛර්යය, සහ දක්ෂතාවය, සතුරන්ගේ හමුදාව තුළ භීතියක් ඇති කළේය. ඔවුන්, කුමාරයාගේ අශ්වයාගේ වේගය හා ඔහුගේ ඝාතක හෙල්ලය දැක, විසිරී ගියහ.

“අනේ දෙවියනේ! මේ අශ්වයා, සාමාන්‍ය අශ්වයෙක් නොවේ! මේ, දෙවියන්ගේ අශ්වයෙක්!” එක් සතුරෙක් භීතියෙන් කෑ ගැසුවේය.

“අපට ජයග්‍රහණය ලැබිය නොහැක! මේ අශ්වරාජ, අපව විනාශ කරනු ඇත!” තවත් සතුරෙක් කීවේය.

අශ්වරාජ කුමාරයා, සිය අශ්වයාගේ උපකාරයෙන්, සතුරාගේ හමුදාව සම්පූර්ණයෙන්ම පරාජය කළේය. ඔහු, කිසිදු සෙබළෙකුට හානි නොකර, සිය ධර්මිෂ්ඨකම හා දක්ෂතාවයෙන් යුතුව, සටන ජයගත්තේය. රජු, සිය පුතාගේ ජයග්‍රහණය ගැන අතිශයින්ම සතුටු වූ අතර, ඔහුව උත්තරීතර ලෙස අගය කළේය.

මෙම සිද්ධියෙන් පසු, අශ්වරාජ කුමාරයා, සිය ධෛර්යය, ඥානය, සහ දයානුකම්පාව නිසා, ලෝකය පුරා ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේය. ඔහු, සිය පියාගේ අභාවයෙන් පසු, බරණැස් රජයේ රජු බවට පත්වූ අතර, ධර්මිෂ්ඨ පාලනයකින්, සියලු සත්වයන්ට සෙත සැලසීය. ඔහු, සිය අශ්වයා, ‘අශ්වරාජ’ නමින්, අතිශයින්ම ආදරයෙන් හා ගෞරවයෙන් රැකබලා ගත්තේය. ඔහු, අශ්වරාජ නමින්, සියලු ශ්‍රේෂ්ඨ ගුණාංගයන්හි සංකේතයක් බවට පත්වූයේය.

අශ්වරාජ කුමාරයා, ජීවිත කාලය පුරාම, ධර්මය හා සාධුකම්වලින් අගතැන්පත් විය. ඔහු, සිය අශ්වයාගේ උපකාරයෙන්, බොහෝ දුෂ්කරතා ජයගත් අතර, සිය රටවැසියන්ට ආදර්ශයක් විය. ඔහුගේ කතාව, අදටත්, ධෛර්යය, ඥානය, සහ දයානුකම්පාවේ වැදගත්කම සිහිපත් කරවයි.

කථාවෙන් ලැබෙන ධර්ම දේශනාව:

“සත්වයාට, ධෛර්යය, ඥානය, සහ දයානුකම්පාව යන ගුණාංගයන්, අතිශයින්ම වැදගත්ය. මෙම ගුණාංගයන්, පුද්ගලයාට දුෂ්කරතා ජය ගැනීමටත්, සාර්ථක ජීවිතයක් ගත කිරීමටත්, උපකාරී වේ. අශ්වරාජ කුමාරයා, සිය ධෛර්යය, ඥානය, සහ දයානුකම්පාව නිසා, සිය රටවැසියන්ට ආදර්ශයක් විය. ඔහුගේ කතාව, අදටත්, මෙම ගුණාංගයන්හි වැදගත්කම සිහිපත් කරවයි.”

බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් බෝසතාණන් වහන්සේගේ අශ්වරාජ පාරමිතාව බුදු උපතේදී පිරූ බාරමය.